Autor Redakcja serwisu 
Diagnoza psychologiczna jest procesem, istotnym elementem tworzenia obrazu psychicznego danej osoby i jej funkcjonowania, specyficznych tendencji na podstawie zebranych w jej trakcie informacji. Umożliwia ona na podstawie analizę i określenie stanu rzeczy, trudności i ewentualnie występujących jednostek diagnostycznych oraz zaplanowanie odpowiednich działań i form wsparcia. W tym artykule przybliżam na czym właściwie polega ta procedura, jakiego rodzaju pytać od specjalisty można się spodziewać i jak ewentualnie można się do niej przygotować aby ten obraz psychiczny był w jak największym stopniu precyzyjny i trafny.
Jak przebiega diagnoza psychologiczna? Jej etapy i metody
Proces diagnozy psychologicznej składa się z etapów które to mają na celu zebranie możliwie największej ilości danych na temat osoby badanej. Poniżej omówię jak najlepiej się do tego przygotować oraz jakie metody są najczęściej stosowane.
Przygotowanie do diagnozy – co warto wiedzieć?
Wiele osób przed decyzją o rozpoczęciu diagnozy psychologicznej odczuwa potrzebę zasięgnięcia informacji na temat jej przebiegu aby móc mentalnie przygotować się na nią. Procedura ta może być odmienna w zależności od tego pod jakim kątem jest przeprowadzana, wykorzystywane są różne narzędzi, czas poświęcany na nią również jest zróżnicowany. Generalnie jednak proces rozpoczyna się od rozmowy wstępnej podczas której osoba diagnozująca zbiera informacje na temat historii życia, trudności obecnych i występujących w przeszłości a także preferencji i oczekiwań osoby badanej. Badanie zdecydowanie powinno odbywać się w komfortowych warunkach a wszystkie dane muszą pozostać poufne.
Metody stosowane w diagnozie psychologicznej
W diagnozie wykorzystywane są różnorodne narzędzia, przede wszystkim mniej lub bardziej ustrukturyzowany wywiad, specjalistyczne testy / kwestionariusze psychologiczne, dane z obserwacji. Testy służą do pomiaru takich właściwości jak poziom nasilenia lęku, funkcje / procesy poznawcze czy określają czy spełniane są poszczególne kryteria diagnostyczne danej jednostki diagnostycznej. Wykorzystywane bywają także narzędzia z wykorzystaniem nowoczesnej technologii.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące diagnozy psychologicznej
Kto powinien poddać się diagnozie psychologicznej?
Diagnoza psychologiczna jest szczególnie zalecana dla osób które zmagają się z wszelkimi trudnościami emocjonalnymi, z procesami umysłowymi, które podejrzewają, że ich funkcjonowanie odbiega od przyjętych norm i / czy nie jest w ich oglądzie właściwe. Procesowi może się jednak poddać każda osoba która chce lepiej zrozumieć samą siebie i swoją specyfikę i uzyskać jak najbardziej adekwatną odpowiedź na nurtujące ją pytania dotyczące własnego funkcjonowania psychicznego.
Czy diagnoza psychologiczna jest bezpieczna i wiarygodna?
Tak, o ile diagnoza faktycznie prowadzona jest przez wykwalifikowanych i rzetelnych specjalistów, którzy stosują standaryzowane narzędzia, przeznaczają na nią odpowiednią ilość czasu i przestrzegają zasad etyki. Jest to proces z założenia bezpieczny, zapewniający jasne i obiektywne wyniki. Można je wykorzystać dla celów pomocy psychologicznej czy psychoterapii, może też być informacją tylko dla wiadomości samego klienta. W niektórych sytuacjach istotna jest pisemna, podpisana przez specjalistę przeprowadzającego badanie opinia np. na życzenie lekarza psychiatry czy w orzecznictwie.
Jak długo trwa i ile kosztuje diagnoza psychologiczna?
Czas trwania diagnozy zależy od rodzaju i zakresu badania. Kontaktując się już bezpośrednio ze specjalistą możemy dowiedzieć się kiedy jest najbliższy odpowiadający nam termin spotkania, można trafić na bardzo szybki termin, nawet tego samego czy następnego dnia. Czas spotkania i ewentualna ich ilość zależy też od tego pod kątem czego przeprowadzana jest dana procedura diagnostyczna, ile czasu należy poświęcić na badanie konkretnym narzędziem i czy wykorzystywane są dodatkowe takie jak testy przesiewowe. Czasem wystarczy jedno spotkanie, czasem z racji przewidywanego dłuższego czasu na badanie preferuje się dwa, trzy krótsze. Koszt także bywa różny, także w zależności od konkretnego specjalisty. Nie zalecam decydowania się na diagnozę w atrakcyjnej cenie ale na którą przeznaczony jest o wiele krótszy przedział czasowy niż ten przewidywany – nie można oczekiwać, że badanie przeprowadzane na szybko będzie przeprowadzone wystarczająco wnikliwie a tym samym jej wynik będzie trafny. Czas przekazania opinii od momentu zakończenia diagnozy również zależy od specjalisty, często dają sobie oni na to do dwóch tygodni, część z nich jest gotowa przygotować ją w przeciągu kilku dni – o to już należy zapytać się go bezpośrednio.
Kluczowe informacje i praktyczne porady dotyczące diagnozy psychologicznej
Jak najlepiej przygotować się do diagnozy?
Przygotowując się psychicznie na spotkanie diagnostyczne zdecydowanie warto nastawić się na otwartość i szczerość podczas rozmowy z psychologiem, nawet jeśli jakieś jego pytanie będzie dla nas trudne. Jeśli mamy wszelką dokumentację medyczną, informacje z uprzednich wizyt u psychologów czy psychiatrów lub inne istotne dane, także od osób nie będących specjalistami (np. ich spostrzeżenia dotyczące nas) które mogą wnieść informacje dotyczące spraw zdrowia psychicznego i funkcjonowania.
Co warto wiedzieć o efektach diagnozy?
Po zakończeniu diagnozy psycholog powinien przedstawić szczegółowy raport, opinię z wnioskami i rekomendacjami na przyszłość. Wyniki badania są podstawą do zaplanowania dalszych działań, czy to jakieś formy pomocy specjalisty czy pracy własnej. Dobranie odpowiednich form wsparcia i skorzystanie z wybranych wskazówek przekłada się na jak najwyższą skuteczność w radzeniu sobie z danym problemem.